Besluit  GEMEENTERAAD

De volgende bepalingen zijn van toepassing inzake de bevoegdheid:

Decreet Lokaal Bestuur 22 december 2017:

• Artikel 2, §2:

De beslissing wordt genomen op grond van:

De beslissing houdt rekening met volgende adviezen:

/

De beslissing kent volgende inhoudelijke verantwoording:

Vlaanderen en de lokale besturen slaan, d.m.v. het Lokaal Energie- en Klimaatpact sinds 2021 de handen in elkaar om samen de nodige transitie in het energie- en klimaatbeleid waar te maken. Het Lokaal Energie- en Klimaatpact 2.0 (LEKP 2.0) geeft een vervolg aan het Lokaal Energie en Klimaatpact van 2021 en bevat een aanscherping van de klimaatambities die in het LEKP 1.0 werden vooropgesteld. Dit in lijn met de verscherpte Europese klimaatdoelstellingen vermeld in het Fit for 55-pakket.

 

Het LEKP 2.0 volgt dezelfde principes als het LEKP 1.0. Twee van de vier concrete en herkenbare werven werden uitgebreid (zie hieronder) naar aanleiding van de reeds vermelde aanscherping op Europees niveau. Beide actoren, de Vlaamse overheid en de lokale besturen geven aan om naast de reeds bestaande engagementen verder werk te maken van de aangescherpte engagementen zoals hieronder vermeld:

 

Naast de engagementen beschreven in het LEKP 1.0, engageren de lokale besturen zich om:

• De doelstelling m.b.t. CO₂-reductie voor eigen gebouwen en technische infrastructuur te verhogen van -40% naar -55% CO₂-emissies tegen 2030 t.o.v. 2015. De scope van deze doelstelling voor CO₂-reductie wordt daarnaast uitgebreid naar eigen mobiliteit. De primaire energiebesparingsdoelstelling wordt aangescherpt naar -3% per jaar vanaf 2023. De doelstelling dient op entiteitsniveau en niet per individueel gebouw of voertuig bekeken te worden om zo kostenefficiënt mogelijk de langetermijnklimaatdoelstellingen te halen.

Naast de engagementen beschreven in het LEKP 1.0 engageert de Vlaamse Overheid zich tot:

• Territoriaal coördinatorschap door Vlaanderen (VR 2022 2502) voor het Europese Burgemeestersconvenant om o.a. technische en strategische bijstand aan ondertekende gemeenten te verlenen voor de ontwikkeling, uitvoering en monitoring van hun actieplannen voor duurzame energie en klimaat (SECAP's);
• Het faciliteren van praktijkoplossingen voor een kwalitatieve ruimtelijke implementatie van het LEKP, het benutten van de synergieën tussen de 4 werven en via een werkplatform met 2.0-ondertekenaars gedetecteerde drempels oppakken. De Vlaamse Regering engageert zich voor een frequente opvolging (minstens jaarlijks) per bevoegd beleidsdomein;
• In plaats van een apart sloopbeleidsplan, kan de renovatiedoelstelling (residentieel en niet-residentieel) worden voorbereid door een geïntegreerde lange termijn lokale renovatiestrategie. Het Netwerk Klimaat van VVSG zal hier een ondersteunende startanalyse voor laten opmaken (timing: begin 2023);
• Verder bouwend op de startanalyse van het Netwerk Klimaat wordt een ‘Wijkrenovatietool’ aangeboden aan lokale besturen en hun partners om collectieve renovatietrajecten datagestuurd te concretiseren en op te volgen t.e.m. uitvoering. Deze tool kan een handig instrument zijn om de klimaattafels wijkgericht te organiseren;
• Versterking van de basisfinanciering van energiehuizen;
• De invoering van de ‘Mijn VerbouwPremie’ en de ‘Mijn VerbouwLening’ en de versterking van het noodkoopfonds. Zo wordt er gestreefd naar een evenwichtige mix van het activeren van privaat kapitaal door financieringsinstrumenten (premies waaronder de EPC-labelpremie en langlopende leningen met incentives voor diepgaande renovaties via het renteloze renovatiekrediet (via banken) of de energielening+ (via energiehuizen)), ontzorging (door energiehuizen en BENOvatiecoaches) en verplichtingen (zoals de niet-residentiële renovatieverplichting vanaf 1/1/22 en residentiële renovatieverplichting vanaf 1/1/23, publieke en overheidsgebouwen moeten een minimaal EPC-label behalen tegen 2028 en alle niet-residentiële gebouwen tegen 2030);
• Blijvend in te zetten op het ondersteunen van de lokale besturen bij het realiseren van state of the art fietsinfrastructuur;
• De noodzaak voor een taxshift tussen de energievectoren (elektriciteitsfactuur verlichten door kosten door te schuiven naar fossiele energiedragers) heeft de Vlaamse Regering principieel ondersteund. Eerste stappen hiertoe zijn ondernomen (opkoop groenestroomcertificaten bij de netbeheerders, schrappen kost openbare verlichting, vergoeding REG-premies via de Vlaamse Veerkrachtmiddelen en de kost voor de minimale levering aardgas). Het blijft desalniettemin de expliciete ambitie van minister Zuhal Demir, en de voltallige Vlaamse Regering, om de inspanningen continu verder te zetten zodat er zoveel mogelijk bijkomende kosten uit de elektriciteitsfactuur worden gehaald. De Vlaamse Regering stelt voor om in samenwerking met de Federale overheid een samenwerkingsovereenkomst uit te werken om een sociaal rechtvaardige taxshift door te voeren van elektriciteit naar de verschillende fossiele energiedragers waarbij gemiddeld de energiekost van huishoudens en ondernemingen niet stijgt. Hierbij wordt gedacht aan oplossingen, zoals een uitzondering op de non bis in idem-wet. Een precedent hiervan vinden we terug in de gehanteerde methode voor de minerale olie. Hiervoor zal overleg worden opgestart met het federale beleidsniveau en rekening gehouden worden met Europese beleidsinitiatieven. VVSG zal frequent op de hoogte worden gehouden. Het is ook in dit kader dat aan de lokale besturen gevraagd wordt de heffing op de ELIA-elektriciteitsmasten af te bouwen, gezien hierdoor ook de elektriciteitsfactuur verlicht wordt met 11 miljoen euro per jaar;
• Een eenmalige additionele budgettaire impuls voor LEKP 2.0 ondertekenaars van 22,5 miljoen euro voor de aangescherpte ambities van LEKP 2.0 te ondersteunen tijdens deze legislatuur. Deze middelen worden verdeeld als volgt: 8,75 miljoen euro voor 2022, 8,75 miljoen euro voor 2023 en 5 miljoen euro voor 2024. Deze engagementen kunnen binnen de perken van de daarvoor op de begroting van de Vlaamse Gemeenschap voorziene en beschikbare middelen en kunnen aangepast worden in functie van het algemeen begrotingsbeleid.

OPMERKINGEN:

• De doelstellingen van de werven moeten op Vlaams niveau gehaald worden tegen 2030 en niet per gemeente! De (deelnemende) gemeenten ondernemen actie in de mate dat dit voor hen mogelijk is. Als lokaal bestuur kan je zelf bepalen wat de eigen prioriteiten zijn en kiezen waar je als lokaal bestuur eerst op zal gaan inzetten. 
  
• De bedoeling van het pact is dat lokale besturen de beperkte middelen inzetten en deze middelen van het pact gebruiken om de motor op gang te krijgen en zo te trachten een structurele verandering te bewerkstelligen. Van elke gemeente wordt uiteraard verwacht een bijdrage te leveren aan het behalen van de doelstellingen, maar in het pact staat nergens een clausule dat geld teruggevraagd kan worden indien een doelstelling niet behaald wordt. De uitgaven i.k.v. het LEKP worden opgevolgd door het Agentschap Binnenlands Bestuur om tijdig de aanpak onder het LEKP waar nodig aan te passen;
• De ondertekening van het LEKP 2.0 vervangt het engagement op het LEKP 1.0 niet, de opgestelde doelstellingen van het LEKP 1.0 dienen nog steeds behaald te worden. Het LEKP 2.0 vormt namelijk een aanvulling op het LEKP 1.0. Het LEKP 1.0 dient bij het ondertekenen van het LEKP 2.0 niet opnieuw ondertekend te worden.
• Bij de ondertekening van het LEKP 2.0 door 300 gemeenten zou de additionele subsidie voor Grimbergen €44.553 bedragen. De subsidie voor het LEKP 1.0. bedraagt in 2023 €126.634.
• De definitieve bedragen, op basis van het aantal deelnemende gemeenten, worden uiterlijk 16 januari 2023 bekendgemaakt.
• De ondertekening van de hernieuwde versie van het Burgemeestersconvenant zit niet vervat onder de doelstellingen van het LEKP 2.0. Bij ondertekening van het LEKP 2.0 zou op dit vlak voor de gemeente Grimbergen dus niets wijzigen en ook aan het goedgekeurde klimaatplan Grimbergen moet niets gewijzigd worden. De doelstelling uit het klimaatplan m.b.t. de vermindering van de CO₂-uitstoot met ongeveer 40% blijft dus behouden. Het is enkel de doelstelling uit het LEKP 1.0 m.b.t. de CO2-reductie voor eigen gebouwen en technische infrastructuur die in het LEKP 2.0. verhoogd wordt van -40% naar -55% en waarbij de scope wordt uitgebreid naar eigen mobiliteit.

Ondertekenen van het Klimaatpact 2.0 kan tot en met 5 december 2022 aan de hand van het opladen van de gemeenteraadsbeslissing in het Loket voor Lokale Besturen (module subsidiebeheer) van het Agentschap Binnenlands Bestuur.

 

Raadslid Eddie BOELENS krijgt het woord en merkt op dat de fractie Groen het toejuicht dat het lokale Energie- en Klimaatpact wordt versterkt met een aantal principes. De fractie zal erop toezien dat de geformuleerde ambities worden omgezet in beleid en heeft hierover enkele vragen. In het plan staat een doelstelling voor de CO₂-reductie in de eigen gebouwen en technische infrastructuur van -40% naar -55%. De fractie Groen heeft bij de behandeling van dit onderwerp in 2011 al aangegeven het te betreuren dat de gemeente minder ambitieuze doelstellingen had voor zichzelf dan voor het patrimonium in de gemeente. Toen is voorgesteld om het ESCO-project uit te breiden met een aantal andere gebouwen. Onlangs is voorgesteld om in het zorgcentrum Ter Biest de energie-efficiëntie te verhogen.

De fractie Groen wil weten hoe de gemeente de versterkte doelstelling gaat realiseren, als er nauwelijks plannen worden uitgevoerd.

De fractie Groen is blij dat in de Vlaamse aanbevelingen is opgenomen dat er geen principiële gemeenteraadsbesluiten meer worden genomen met betrekking tot lokale heffingen op elektriciteitsmasten en sleuven van ELIA. Enkele maanden geleden heeft Groen zich sterk verzet tegen de invoering van een heffing op elektriciteitsmasten.

Raadslid BOELENS vraagt te overwegen om de onlangs ingevoerde heffing af te schaffen. Als alle Vlaamse gemeenten dat doen, zal dat effect hebben op de elektriciteitsprijzen.

Verder vraagt de fractie Groen zich af met welke aanpassingen van de gemeentelijke plannen de doelstellingen om wijken te verduurzamen worden waargemaakt. De fractie verwacht hiervoor een versterking van de bestaande plannen.

Een aantal vragen heeft de fractie Groen vorige keer al gesteld, maar daarop is geen antwoord ontvangen.

1. Een van de vragen is hoe de gemeente betrokkenheid van burgers gaat organiseren om de samenleving klimaatvriendelijker te maken. Deelnemers aan de klimaattafels zijn helaas niet meer betrokken bij de uitwerking van het lokale actieplan.
2. De fractie Groen vraagt of er een burgerplatform of een klankbordgroep opgericht wordt. 
3. Ook is de fractie benieuwd hoe de gemeente de plannen intern gaat oppakken. Hoe wordt ervoor gezorgd dat alle gemeentelijke diensten bij de uitvoering betrokken worden?

 

Schepen Kirsten HOEFS krijgt het woord en antwoordt dat er door de medewerkers goed wordt meegewerkt, maar dat de communicatie tussen de verschillende diensten verbeterd moet worden. Afgelopen periode zijn hiervoor veel initiatieven genomen, zoals het oprichten van een nieuwe werkgroep, zodat alle diensten regelmatig met elkaar overleggen over verduurzaming. De gemeente heeft onlangs een deskundige Energie aangetrokken om de CO₂-reductie in gemeentelijke gebouwen te gaan realiseren. Een van de lopende plannen is de vervanging van het dak van woonzorgcentrum Ter Biest. Dat zal niet in één keer geheel worden uitgevoerd, maar volgende maand zal duidelijk worden hoe de werkzaamheden worden aangepakt. Voor andere gebouwen worden ook de mogelijkheden voor isolatie geïnventariseerd.

 

Burgemeester Bart LAEREMANS krijgt het woord en repliceert dat het klimaatvriendelijk maken van een aantal woonwijken een project is dat al lang in voorbereiding is. 3WPlus en het Energiehuis hebben een aantal wijken voorgesteld om te renoveren, namelijk wijken met veel koopwoningen die nog asbest bevatten. De gemeente pakt echter liever een aantal wijken integraal aan. De eerste wijk die de gemeente koos is het Paalveld. Daar zijn bewoners reeds geïnformeerd en aangemoedigd met folders en een bewonersbijeenkomst. Daarnaast wil de gemeente vervroegd de Gaston Devoswijk en Borrekensveld en omgeving gaan aanpakken. Begin 2023 zullen de bewoners hierover geïnformeerd worden. Ook zal ingegaan worden op het nieuwe aanbod van de Vlaamse overheid om een aantal noodkoopwoningen toe te voegen aan het voorziene aantal, want niet alleen huurders, maar ook eigenaars moeten aangemoedigd worden om hun woning te isoleren. Het verduurzamen van het woningenbestand is echter een langetermijnproject. Verwacht wordt dat het geven van voorbeelden mensen zal aanmoedigen om ook aan de slag te gaan.

 

Schepen Philip ROOSEN voegt eraan toe dat de gemeente bezig is met een capaciteits- en inschattingsplan om laadpalen te plaatsen. De laadbehoefte in Grimbergen wordt voor 2025 geschat op 2.078. Daarnaast wordt “paal volgt wagen” gevolgd, dus dat aantal komt nog bovenop de al geplande laadpalen. In 2023 kan het plaatsen van de laadpalen worden gestart. Voor deelwagens is inmiddels besloten om er twee in Strombeek/Bever te plaatsen. De levertijd is lang, waardoor ze pas in het voorjaar beschikbaar zullen zijn. Verder is een informatiebijeenkomst georganiseerd met Cosy Wheels voor het particulier delen van auto’s. In buurten waar veel vraag is naar het particulier delen, zal de gemeente voorzien in een centraal gelegen parkeerplaats voor de deelauto. De gemeente heeft voor de eigen diensten enkele elektrische auto’s aangeschaft. Er wordt ook in steeds meer laadpunten voorzien.

 

Schepen Chantal LAUWERS krijgt het woord en stelt dat de gemeente een monitoringsinstrument heeft gekocht, waarmee via de gemeentelijke website acties gedeeld kunnen worden, zodat iedereen weet welke acties de gemeente uitvoert. Burgers kunnen ook zelf acties toevoegen. Via het platform Grimbergen Denkt Mee kunnen burgers reageren op gemeentelijke plannen, bijvoorbeeld over de onthardings- en vergroeningsprojecten. Verder communiceert de gemeente via het infoblad en de sociale media.

 

Raadslid Eddie BOELENS dankt het schepencollege voor het uitvoerige antwoord. Hij mist evenwel nog een antwoord op de vraag om terug te komen op het gemeenteraadsbesluit inzake het heffen van een belasting op elektriciteitsmasten. Hij vraagt het schepencollege opnieuw om dit in overweging te nemen. Verder reageert hij op een aantal antwoorden. Raadslid BOELENS wil weten of er al ontwikkelingen zijn in het aanbieden van een laadpas aan mensen die zonnepanelen hebben, maar hun auto niet thuis kunnen opladen. Iets wat de gemeente zelf kan doen, is het aanpassen van de stedenbouwkundige verordening. Dat is volgens de fractie Groen nodig om over voldoende infrastructuur te beschikken om tegen 2030 voldoende laadpunten te hebben op particulier domein.

 

Schepen Philip ROOSEN antwoordt dat de gemeente graag tot uniform ruimtelijk beleid komt met de Vlaamse rand, maar dat dit nog veel overleg zal kosten. Over de laadpas zegt hij dat het tot voor kort geen gemeentelijke aangelegenheid was. Recente Europese wetgeving maakt het verspreiden van energie gemakkelijker, waardoor het mogelijk moet worden dat mensen hun auto opladen bij een laadpaal, die de zelf opgewekte stroom meteen verrekent. Vlaanderen is nu aan zet om dit uit te rollen.

 

Burgemeester Bart LAEREMANS repliceert dat de belasting op elektriciteitsmasten ongeveer € 200.000 opbrengt. Grimbergen heeft deze belasting jarenlang niet geheven, terwijl andere gemeenten dat wel deden. Het is naïef om te denken dat burgers het aan de energietarieven zullen merken als Grimbergen stopt met deze belasting omdat andere gemeenten deze wel blijven berekenen. Bovendien wordt de opbrengst van de belasting uiteindelijk besteed aan het verbeteren van de mobiliteit, CO₂-reductie, klimaatadaptatie et cetera.

 

Raadslid Eddie BOELENS krijgt finaal het woord en noemt dit niet naïef want heel wat gemeenten hebben de belasting niet ingevoerd. Grimbergen heeft de belasting nog snel ingevoerd, vlak voor de Vlaamse overheid al aangaf dat het niet geoorloofd was en neemt vervolgens haar verantwoordelijkheid niet. De fractie Groen betreurt dit besluit en zal er wellicht op terugkomen bij de behandeling van de volgende begroting.

 

Voorzitter Peter PLESSERS sluit het debat.

Bijkomende info:

Financiële ondersteuning

De financiering van het LEKP 2.0 gebeurt op dezelfde wijze als de financiering van het LEKP 1.0.

 

Voor het LEKP 1.0 is er jaarlijks € 10 miljoen aan recurrente middelen voorzien door de Vlaamse Overheid als vast engagement. Daarnaast is het de bedoeling om hier ook telkens middelen uit het Vlaams Klimaatfonds aan toe te voegen. Dit bedrag fluctueert jaarlijks, gezien dit gekoppeld is aan het ETS-systeem. In totaal wordt er voor 2022 een subsidiebedrag van 24.870.000 euro voor de klimaatacties van gemeenten voorzien. De additionele subsidie voor de ondertekening van het LEKP 2.0 bedraagt voor deze legislatuur: 8,75 miljoen euro voor 2022, 8,75 miljoen euro voor 2023 en 5 miljoen euro voor 2024. Deze financiering komt bovenop de vastgelegde trekkingsrechten voor LEKP 1.0.

Iedere gemeente die één of beide pacten ondertekent kan rekenen op deze financiële ondersteuning. De middelen worden verdeeld via trekkingsrecht (80% o.b.v. aantal inwoners, 20% o.b.v. gemeentefonds) met 50% cofinanciering ("1 euro voor 1 euro"-principe). Voor gemeente Grimbergen komt dit in 2023 neer op minimaal € 126.634 subsidie voor het LEKP 1.0 en, indien het LEKP 2.0 ondertekend wordt, minimaal € 44.553 additionele subsidie. Indien niet alle gemeenten één of beide lokaal energie- en klimaatpacten ondertekenen, zullen de bedragen herverdeeld worden onder de uiteindelijke pactgemeenten en dus toenemen.

Als gemeente bepaal je zelf waarvoor je het budget gebruikt, zolang de besteding bijdraagt aan de doelstellingen van het Pact. De subsidie dient als 'een boost' te worden gezien om acties te vermeerderen. De focus van de subsidie dient dan ook zoveel mogelijk te liggen op nieuwe uitvoeringen en acties vanaf de ondertekening van het pact (dus vanaf intekening). Investeringen die reeds uitgegeven zijn voor de ondertekening en die gekoppeld worden aan klimaatacties die na ondertekening van het Pact verder worden uitgebreid, kunnen globaal wel meetellen.

 

Het zijn niet louter investeringskosten die gesubsidieerd kunnen worden. Flankerende uitgaven, zoals de samenwerking met een andere partner alsook de eigen personeelskosten kunnen hiermee gefinancierd worden. De cofinanciering en de middelen uit het pact dienen bovendien niet over dezelfde werf te handelen. De gemeente kan met eigen middelen inzetten op één actie/werf en met middelen van het pact een andere actie/werf uitvoeren. Het lokaal bestuur is volledig vrij om hier beslissingen over te maken. Er is geen verplichte verhouding tussen de verschillende werven.

 

De financiering van de Klimaatpacten is op aanvullende wijze combineerbaar met subsidies. De gemeente moet er alleen over waken dat eenzelfde actie nooit tweemaal wordt gesubsidieerd.

 

De financiële opvolging gebeurt op basis van de informatie in de jaarrekening (BBC-rapportering). De verschillende bestedingen (waaronder werkings-, personeel- en investeringskosten vallen) worden aan de hand van een code ('ABB-LEKP-2022') gekoppeld aan de uitvoering van het Pact. De code zal in overeenstemming zijn met het jaartal. Er bestaat de mogelijkheid dat besturen bijkomende informatie kunnen bezorgen, die dan ook nog kan worden meegenomen in de beoordeling.