De gemeenteraad keurt het duurzaam klimaat- en energieactieplan 2021-2030 (klimaatplan) goed. Met de maatregelen opgenomen in het klimaatplan wil de gemeente bijdragen tot een CO2-besparing van 59.748 ton CO2 of 40,7% van de uitstoot in 2011 tegen 2030. Om deze doelstelling te halen wordt ingezet op zowel energiebesparing en -efficiëntie als hernieuwbare energie.
Decreet Lokaal Bestuur 22 december 2017:
Het gemeentebestuur wil de klimaatwijziging helpen inperken door de uitstoot van broeikasgassen op haar grondgebied terug te dringen (mitigatie) en tegelijk wil ze de negatieve gevolgen van de klimaatverandering zoveel mogelijk inperken (adaptatie). Hiertoe werd samen met ZERO EMISSION SOLUTIONS en SUMAQUA een duurzaam klimaat- en energieactieplan 2021-2030 of 'Sustainable Energy and Climate Action Plan' (SECAP) (hierna: klimaatplan) opgemaakt.
Het participatieproces
Aan de opmaak van dit klimaatplan ging een participatieproces vooraf waarbij interne en externe stakeholders en experten gevraagd werd om input te geven rond mogelijke opportuniteiten. Zo werd een klimaatteam in het leven geroepen waaraan de verschillende gemeentelijke diensten en beleidsmakers deelnamen. Ook werden thematische werkgroepen georganiseerd rond de thema's 'gebouwen' en 'mobiliteit'. Hierop werden ook externe partners en experts verwelkomd. Tot slot werd een klimaattafel georganiseerd waarop de hele gemeente werd uitgenodigd (bedrijven, organisaties, inwoners, middenveld, e.a.).
Hieronder volgt een overzicht van de verschillende participatiemomenten:
23 april 2020: projectteam 1 (kick-off meeting);
26 juni 2020: klimaatteam 1;
15 september 2020: thematische werkgroep gebouwen en wonen;
22 september 2020: thematische werkgroep mobiliteit;
4 december 2020: projectteam 2 (opstart adaptatietraject);
20 januari 2020: klimaattafel;
27 januari 2021: klimaatteam 2 (adaptatie);
4 februari 2021: toelichting GECORO + MAR;
11 februari 2021: klimaatteam 3 (prioritering acties mitigatie);
23 februari 2021: thematische werkgroep adaptatie + vervolg prioritering mitigatie;
24 maart 2021: klimaatteam 4 (prioritering acties adaptatie).
Op basis van de nulmeting en de input uit de participatiemomenten werd een ontwerp klimaatplan opgemaakt waarvan kennis werd genomen door het college van burgemeester en schepenen op 12 juli 2021. Vervolgens werd het ontwerp klimaatplan verstuurd naar de deelnemers van de participatiemomenten (uitgezonderd de klimaattafel) en de gemeentelijke adviesraden. Op 7 september 2021 werden de ingediende opmerkingen intern besproken. De weerhouden opmerkingen werden doorgegeven aan ZES/SUMAQUA. Het ontwerp klimaatplan werd op basis van deze opmerkingen aangepast. Het mitigatie- en adaptatieplan werden geïntegreerd in één document.
Het klimaatplan
In 2011 werd op het grondgebied van de gemeente 147 kton CO2 (146.923 ton CO2) uitgestoten.
In de verdeling van zowel het verbruik (uitgedrukt in MWh) als de uitstoot (uitgedrukt in ton CO2) neemt de sector van de huishoudens het grootste aandeel voor zijn rekening, nl. 41% voor verwarming, sanitair warm water en het elektriciteitsverbruik in woningen. Vervolgens zorgen de sector tertiair voor 23% van de uitstoot en de sector transport voor 20% van de uitstoot. De sector industrie is goed voor 10% van de volledige uitstoot. De uitstoot van de landbouw (1%) en de gemeentelijke diensten (3%) is beperkt.
Met de maatregelen opgenomen in het klimaatplan wil de gemeente bijdragen tot een CO2-besparing van 59.748 ton CO2 of 40,7% van de uitstoot in 2011 tegen 2030. Om deze doelstelling te halen wordt ingezet op zowel energiebesparing en -efficiëntie als hernieuwbare energie.
Met dit klimaatplan (bestaande uit een nulmeting, een risico- en kwetsbaarheidsanalyse, actieplan) komt de gemeente ook tegemoet aan de vereisten van het ondertekende Burgemeestersconvenant 2030 waarbij de gemeente zich engageert om de uitstoot van CO2 tegen 2030 met ten minste 40% terug te dringen ten opzicht van 2011 (mitigatie) en de veerkracht te verhogen door zich aan te passen aan de gevolgen van klimaatverandering (adaptatie).
Dit klimaatplan dient binnen de twee jaar na het gemeenteraadsbesluit van ondertekening van het Burgemeestersconvenant 2030 (23 september 2021) te worden ingediend bij de EU. Minstens elke twee jaar na het indienen van het klimaatplan zal aan de EU gerapporteerd worden over de geboekte vooruitgang met het oog op evaluatie, monitoring en verificatie.
Raadslid Jelle DE WILDE krijgt het woord en stelt dat de gemeente met het ondertekenen van het burgemeestersconvenant en het aansluiten op het energie- en klimaatpact op een rijdende trein is gesprongen. Bovendien was het opstellen van een gemeentelijk klimaatplan sowieso nodig. Het traject was op zich participatief, want zowel burgers als bedrijven zijn erbij betrokken. De politieke partijen hadden er echter meer bij betrokken kunnen worden. Afgelopen week werd het plan in de commissie besproken, maar het traject was al bijna beëindigd, dus veel input heeft men niet meer. Er is bovendien nog geen verslag van de commissie voorhanden.
Het plan is omvangrijk en veel aandacht gaat uit naar de beschrijving van de huidige situatie en ambities en verbetermogelijkheden. Vaak staat er dat de gemeente een voorbeeldrol kan en moet spelen. Dat strookt volgens hem niet altijd met de besluiten die het bestuur neemt. Hij is benieuwd hoe het bestuur de laatste jaren van de legislatuur meer gaat inzetten op het klimaat. De doelen in het actieplan zijn ambitieus, maar niet SMART geformuleerd. Er worden veel verschillende initiatieven aangehaald, maar vaak zijn ze onvoldoende concreet uitgewerkt. Ook de planning van veel acties is vaag. Hij vraagt of het algemene plan tot 2030 jaarlijks concreter geformuleerd wordt tot een jaarlijks actieplan.
In het plan staat dat er een permanent participatietraject wordt ingericht. Hij vraagt met welke periodiciteit dit zal gebeuren. Bij voorkeur zou hij jaarlijks in de commissievergadering een actieplan bespreken, met daarin SMART-geformuleerde actiepunten voor dat jaar. Omdat het belangrijk is dat de gemeente alle zeilen bijzet op het gebied van klimaatbeleid, zal de fractie voor het plan stemmen. Vervolgens zal de fractie regelmatig peilen in hoeverre stappen zijn gerealiseerd. Sommige acties worden als quickwins gepresenteerd. Deze kunnen binnen drie tot zes maanden opgestart of uitgevoerd worden. Het hemelwaterplan en het hitteactieplan zijn hier voorbeelden van. Daarnaast zou hij graag actief inzetten op het begeleiden van inwoners om hun tuinen klimaatadaptief in te richten. Tot slot moet gerichte communicatie over het plan en over sensibiliseringsacties snel uitgewerkt worden.
Raadslid Eddie BOELENS krijgt het woord en is verheugd dat het klimaatactieplan en het klimaatadaptatie ter goedkeuring voorliggen. De fractie Groen is wel wat ontgoocheld over het gebrek aan ambitie en stelt daarom een aantal vragen.
Bij een aantal doelstellingen heeft Groen vragen over de realisatie.
Groen betreurt het dat het klimaatmitigatieplan te weinig aandacht besteed aan een aantal aspecten, zoals de korte keten in de landbouw, community supported agriculture en een klimaatbewust aankoopbeleid van burgers en gemeentebestuur. Groen denkt dat veel ingezet moet worden op het promoten van recyclage van bouwmaterialen en meubilair. Het gemeentelijk aankoopbeleid zou moeten uitgaan van klimaatbewuste materialen. Groen stelt voor om dit punt toe te voegen aan het klimaatmitigatieplan.
Het klimaatadaptatieplan vindt de fractie van Groen sterker uitgewerkt. Er staan 37 concrete acties in die een goede leidraad kunnen zijn. Er staan een aantal quickwins in. Wel is de formulering op een aantal punten wat ongelukkig: regelmatig wordt gesteld dat “klimaatverandering impact zou kunnen hebben”. Ook wordt gesteld dat het adaptatiebeleid uitgaat van het no-regretprincipe. Dat betekent dat men voorzichtig is met het inzetten van maatregelen, om te voorkomen dat maatregelen worden getroffen die later niet nodig blijken te zijn. Volgens Groen kan de gemeente nooit te ver gaan, want de klimaatverandering gaat veel sneller dan gehoopt. Als het toch blijkt mee te vallen, dan hebben de getroffen maatregelen alsnog een gunstige uitwerking op het welzijn van de bevolking. De fractie Groen pleit ervoor om de term “no-regret” eruit te halen en principieel op te nemen dat de klimaatverandering een probleem is.
De realisatie van de plannen vraagt een grote inspanning van de gemeente en haar bevolking, samenwerking tussen alle diensten en samenwerking met de bevolking. Groen betreurt het daarom dat het gemeentebestuur nog niet alle kansen gegrepen heeft om sterk van start te gaan met de realisatie. De doelstellingen over duurzaam bouwen, over het ontharden van tuinen en over elektrische laadinfrastructuur in de stedenbouwkundige verordening zijn zo bescheiden opgesteld dat ze de realisatie van het actieplan in de weg staan.
De fractie Groen betreurt dat in dossiers soms te gemakkelijk uitzonderingen op de bestaande regels worden toegestaan op het gebied van verharding. Tuinen zijn heel belangrijk in de strijd tegen verharding en voor het klimaatadaptatiebeleid. Daar moet men sterk op inzetten door het strikt toepassen van de onthardingsregels. In tegenstelling tot het pleidooi voor vergroening van de kerkhoven en hun omgeving, heeft de gemeente de afgelopen twee jaar meer dan € 100.000 uitgegeven voor het verharden van de paden.
Terecht wordt gesteld dat de gemeente het goede voorbeeld moet geven, onder andere voor het besproeien van sportvelden. Ook hier geldt dat de gemeente vorig jaar de voetbalvelden nogal kwistig besproeid heeft.
De fractie Groen zal voor het plan stemmen, omdat de fractie blij is dat het er komt, maar vraagt wel om een aantal aanpassingen aan te brengen.
Schepen Bart LAEREMANS krijgt het woord en had gehoopt dat er al een verslag beschikbaar zou zijn van de vergadering van de commissie Omgeving, maar dat is helaas nog niet gelukt. Raadslid DE WILDE vroeg om een jaarlijks actieplan. De bedoeling is dat het beleidsplan jaarlijks gemonitord wordt. De suggestie om jaarplannen op te stellen, neemt de schepen mee, maar hij wil nog niet vooruitlopen op de vorm. Wel is het de bedoeling dat het plan verder wordt uitgewerkt en vervolgens wordt uitgevoerd. Bewoners zullen hierbij betrokken worden en via het gemeentelijke infoblad zullen inwoners regelmatig geïnformeerd worden. Dat dient wel op een positieve manier te gebeuren. De suggestie over de tuinen zal zeker meegenomen worden, maar het college wil voorkomen dat de indruk ontstaat dat de gemeente alle tuinen komt opmeten om boetes uit te schrijven. Steeds meer mensen aanvaarden dat het tijdperk van fossiele brandstoffen voorbij is, wat het gevolg is van jarenlange bewustwordingscampagnes. Zowel de burgers als de gemeentelijke diensten zullen uitgebreid bij de realisatie betrokken worden. De dienst Omgeving is versterkt met een diensthoofd. Men wil graag het beleid gaan uitvoeren. Terugkoppelen naar een klankbordgroep lijkt hem niet de goede weg, omdat er al voldoende adviesraden op het gebied van milieu zijn. Wel zal het gehele personeel op zijn verantwoordelijkheid worden gewezen en op een positieve manier bij het nieuwe beleid betrokken worden.
De schepen denkt niet dat de ambities te laag zijn. Het is een ambitieus verhaal, waarmee de gemeente grote stappen vooruit kan zetten. Het ESCO-project is nuttig, maar loopt nog volop. De gemeente heeft niet de middelen om tien extra gebouwen te selecteren voor renovatie. Wel worden de gebouwen verder onderzocht. Daar wordt een actieplan aan gekoppeld voor de periode tot 2030.
In de klassieke verkaveling zijn al stappen gezet ter verbetering. In het noordelijk gedeelte van Beigemveld is vrij doordacht verkaveld. Daar zijn ook diverse klimaataspecten verwerkt, zoals geclusterde parkeervoorzieningen en waterbuffering. De situatie is daar echter heel anders dan in Strombeek, dus in elke wijk moet er anders met de maatregelen worden omgegaan. De dienst is daar zeer waakzaam voor.
De stedenbouwkundige verordening wordt in de huidige legislatuur niet meer aangepast. De volgende legislatuur zal lering trekken uit de ervaringen met het klimaatbeleid, maar het huidige bestuur wil vooral ook inspiratie opdoen bij de diensten en de bewoners. Velen doen al allerlei voorstellen die de gemeente zal beoordelen.
Over laadpalen zegt de schepen dat eigenaren van een appartement allemaal weten dat er meer elektrisch vervoer zal komen en dat zij zullen moeten voorzien in laadpunten om de woning goed verkoopbaar of verhuurbaar te maken. De huidige verordening volstaat hiervoor.
Voorgesteld werd om striktere maatregelen te treffen voor de ontharding van tuinen. Het college wil echter op een positieve manier mensen bewegen om veranderingen aan te brengen. Er is al een kentering bezig, maar het heeft tijd nodig om zich te ontwikkelen. Veel zullen mensen zelf moeten veranderen en de gemeente kan slechts informeren en stimuleren. Het zal veel inspanningen vergen en zeker niet tijdens de huidige legislatuur gerealiseerd kunnen worden.
Schepen Philip ROOSEN krijgt het woord en antwoordt dat het opladen van de auto met de energie van de zonnepanelen op de woningen geen eenvoudig vraagstuk is. Dit onderwerp is op bovenlokaal niveau besproken. Ten eerste kan men bewoners nooit garanderen dat men voor zijn eigen deur kan parkeren. Ten tweede is de gemeente verantwoordelijk voor de veiligheid op de stoep. Daarom kan ze niet toestaan dat mensen een kabel over de stoep leggen of een kabelgoot maken. Alle gemeenten kampen met dezelfde problemen en hebben besloten om het opladen op straat voorlopig niet toe te laten, maar vragen de Vlaamse overheid om regelgeving. Vlaanderen zal sterk inzetten op publieke laadpalen. Tegen 2030 zullen er 100.000 laadpalen bijgeplaatst zijn, zodat iedereen in zijn buurt gebruik kan maken van een laadpaal. Wie zelf energie opwekt en een overschot heeft, zou bijvoorbeeld een laadpas kunnen krijgen die bruikbaar is op een publieke laadpaal. Tegelijkertijd heeft de gemeente met een aantal privaat-publieke samenwerkingsinitiatieven onderzocht hoe er in Grimbergen meer laadpalen neergezet kunnen worden.
Raadslid Eddie BOELENS krijgt opnieuw het woord en wijst erop dat de vragen van de fractie Groen in een annotatie werden geplaatst en dat ze nog lang niet allemaal beantwoord zijn. Het idee van de laadpas vindt de fractie een verstandige piste. Momenteel is er namelijk sprake van discriminatie tussen mensen die hun auto op eigen grond kunnen parkeren en die in een rijwoning wonen.
Wat hem stoort, is dat het schepencollege de lat weer laag legt: voorzichtig zijn, niet overdrijven, de mensen niet voor het hoofd stoten. De fractie Groen wordt regelmatig verweten dat het mensen probeert te motiveren om mensen inspanningen te laten verrichten. Voor zijn punt over de verkaveling verwijst hij naar de laatste aflevering van het programma 'Wat houdt ons tegen?' over klimaatdreiging en wat er aan te doen is. Hierin komen een aantal experts aan het woord die zeggen dat men geen verkavelingen meer zou moeten toestaan. De open ruimte die er nog is in Vlaanderen is het absolute minimum dat behouden moet blijven. Een wat hoger ambitieniveau in dezen zou geen kwaad kunnen.
Veel zaken die in het klimaatmitigatieplan staan, zijn gestart in de vorige legislatuur. De fractie Groen vindt te weinig zaken terug die de afgelopen twee jaar zijn opgestart.
Op de vragen die hij heeft gesteld en die in de annotaties zijn opgenomen, zou hij graag schriftelijke antwoorden ontvangen.
Schepen Bart LAEREMANS is in de veronderstelling dat hij de vragen al beantwoord had. De bouwverordening zal niet opnieuw gewijzigd worden. In de toekomst zal het schepencollege nog vaak op het onderwerp terugkomen en dan ziet hij de vragen graag weer terugkomen.
Raadslid Eddie BOELENS merkt tot slot op dat Groen een aantal aandachtspunten mist met name over het recyclagebeleid. Hij vraagt of deze nog worden toegevoegd aan het klimaatmitigatieplan of dat er niets meer aangevuld kan worden. Als dat niet meer kan, vraagt hij zich af waarom de gemeenteraad nog een debat voert.
Schepen Bart LAEREMANS antwoordt dat het hergebruik van bouwmaterialen heel nobel is, maar hij ziet het nog niet als een maatregel die aan bewoners opgelegd kan worden. De gemeente volgt met interesse de ontwikkelingen in de markt, maar het zal ook afhangen van het financiële plaatje wat er in de toekomst mee gedaan kan worden. De markt van het circulair bouwen is nog niet gelijkwaardig aan de reguliere markt. Het actieplan staat vol met mogelijkheden die de gemeente nooit allemaal tegelijkertijd kan opstarten. Daarom zal continu afgewogen worden welke maatregelen het meest renderen. Dat zal regelmatig bijsturing vergen.
Raadslid Jelle DE WILDE krijgt opnieuw het woord en dankt de schepen voor zijn beantwoording. Het is goed dat de gemeente haar bewoners regelmatig laat participeren. Hij is benieuwd hoe de plannen gemonitord worden. Het lijkt hem verstandig om jaarlijks een aantal prioriteiten vast te stellen, zodat het gemeentebestuur verplicht wordt om na te denken over de maatregelen. Hij vraagt of er ook nog een officiële rapportage komt van het actieplan.
Schepen Bart LAEREMANS antwoordt dat de rapportage deel uitmaakt van het burgemeestersconvenant. De gemeente moet in een bepaald format aan Europa rapporteren. Dat is al eerder gebeurd en dat zal tussentijds ook gebeuren.
/
Enig artikel.
Het duurzaam energie- en klimaatplan 2021-2030, zoals toegevoegd in bijlage 1 bij dit besluit, goed te keuren.